Νέες τραπεζικές χρεώσεις μέσω «σιωπηρής αποδοχής»; Το ζήτημα φτάνει στη Βουλή
Οι τράπεζες σχεδιάζουν και οι δύο από αυτές είδη εφαρμόζουν την "αναβάθμιση παλαιών", "απλών" λογαριασμών σε πακέτα που συνοδεύονται από μια μικρή μηνιαία συνδρομή αλλά και από υπηρεσίες "δωρεάν" όπως εμβάσματα, πληρωμές και έκδοση καρτών όπου άλλοτε θεωρούνταν αυτονόητα και δωρεάν. Η ανακοίνωση δεν συνοδεύεται συνήθως από απαιτητική ρητή συγκατάθεση ο πελάτης λαμβάνει ενημέρωση και, αν δεν αντιδράσει εντός προθεσμίας, η τράπεζα θεωρεί ότι αποδέχεται την αλλαγή και χρεώνει το ποσό. Αυτή ακριβώς η "σιωπηρή αποδοχή" είναι το κεντρικό σημείο της κριτικής.
"Οι τράπεζες δεν μπορούν να μετατρέπουν μονομερώς βασικές υπηρεσίες σε προϊόντα με πάγια χρέωση, αξιοποιώντας τη σιωπή των πολιτών" επεσήμανε ο Αλ.Μεϊκόπουλος.
Οι βουλευτές καλούν τους αρμοδίους Υπουργούς να απαντήσουν στα εξής:
1. Είναι θεμιτή η επιβολή νέων χρεώσεων μέσω σιωπηρής αποδοχής (opt-out);
2. Μπορεί η αδράνεια του καταναλωτή να θεωρείται έγκυρη συναίνεση, ιδίως για ευάλωτους πολίτες;
3. Θεωρούνται οι πληρωμές, τα εμβάσματα και οι κάρτες βασικές υπηρεσίες ή «προνόμια»;
4. Είναι οι πρακτικές αυτές συμβατές με το ισχύον πλαίσιο και τον Ν. 5167/2024;
5. Πώς δικαιολογούνται πάγιες χρεώσεις σε σχέση με το δικαίωμα βασικού λογαριασμού;
6.Θα υπάρξει ουσιαστικός εποπτικός έλεγχος και παρέμβαση;
Ποιες τράπεζες εμπλέκονται και τι έχει γίνει ως τώρα;
Υπάρχουν αναφορές ότι πρωτοβουλίες αυτού του τύπου έχουν ήδη υλοποιηθεί ή σχεδιάζονται από μεγάλες τράπεζες η Alpha Bank ανακρίβως δρομολογεί ανάλογες κινήσεις, ενώ αντίστοιχα βήματα περιγράφονται για τη Eurobank και την Εθνική Τράπεζα. Οι χρονικές αναφορές δείχνουν ότι κάποιες αλλαγές ξεκίνησαν ήδη από το καλοκαίρι του 2024 και συνεχίστηκαν και επεκτάθηκαν το 2025–2026.
Ποιοι όμως πλήττονται περισσότερο;
Η πρακτική πλήττει δυσανάλογα τους ευάλωτους ηλικιωμένους, μικροκαταθέτες και όσους δεν είναι τεχνολογικά "δραστήριοι". Σύμφωνα με αναλύσεις που βασίζονται σε στοιχεία του Ταμείο Εγγύησης Καταθέσεων και Επενδύσεων, περίπου 7 στους 10 καταθέτες έχουν υπόλοιπα κάτω από 1.000 ευρώ επίπεδα στα οποία ακόμη και μια μικρή μηνιαία χρέωση μεταφράζεται σε πραγματική επιβάρυνση. Αυτό το δεδομένο μετατρέπει το "ψιλά-γράμματα" σε οικονομικό βάρος για μεγάλο αριθμό πολιτών.
Το νομοθετικό πλαίσιο περιλαμβάνει διατάξεις για τον περιορισμό προμηθειών και χρεώσεων συγκεκριμένα το άρθρο 48 του Ν.5167/2024 αναφέρεται στον περιορισμό προμηθειών παρόχων υπηρεσιών πληρωμών και έχει τεθεί σε ισχύ από τους πρώτους μήνες του 2025. Η νομική ερμηνεία, ωστόσο, συγκρούεται με την πρακτική της μονομερούς "αναβάθμισης" μέσω opt-out: εάν μια υπηρεσία θεωρείται βασική/αναγκαία, η μετατροπή της σε προϊόν με πάγια χρέωση εγείρει ερωτήματα συμβατότητας και διαφάνειας.
Η φωνή των καταναλωτών και οι πολιτικές αντιδράσεις
Η Ένωση Καταναλωτών Ε.Κ.ΠΟΙ.ΖΩ. έχει κατηγοριοποιήσει τις πρακτικές ως αδιαφανείς και ενδεχόμενα καταχρηστικές, καλώντας σε ενημέρωση και συλλογική αντίδραση. Παράλληλα, οι βουλευτές ζητούν σαφείς απαντήσεις από την κυβέρνηση για την επιτρεπτότητα του opt-out, την έννοια της "συναίνεσης" των ευάλωτων πολιτών και τη συμβατότητα της πρακτικής με τον Ν. 5167/2024, καθώς και για το αν προβλέπεται εποπτικός έλεγχος ή παρέμβαση.
Τι σημαίνει πρακτικά για εσάς τους χρήστες και τι μπορείτε να κάνετε
Ο καταναλωτής που βρεθεί σε αυτή τη θέση έχει δικαιώματα ενημέρωση, αίτηση διαγραφής-εξαίρεσης, κατάθεση καταγγελίας σε αρμόδιες αρχές και, αν χρειαστεί, προσφυγή σε συλλογικούς φορείς καταναλωτών. Πολλές ενώσεις και ακόμα και ιστοσελίδες εποπτικών φορέων έχουν δώσει εγχειρίδια και δείγματα διαμαρτυριών για όσους επλήγησαν.
Τι μπορείτε να κάνετε αν διαπιστώσετε αυτόματη χρέωση τράπεζα
1. Έλεγχος σύμβασης και ενημέρωσης
- Ψάξε το email ή τo SMS-μήνυμα e-banking όπου αναφέρεται η αλλαγή.
- Έλεγξε αν γίνεται ρητή αναφορά σε προθεσμία αντίδρασης (opt-out).
- Κατέβασε το νέο τιμολόγιο χρεώσεων (PDF).
2. Άμεση επικοινωνία με την τράπεζα
- Ζήτησε επαναφορά στον προηγούμενο τύπο λογαριασμού.
- Απαίτησε επιστροφή των χρεώσεων εφόσον δεν υπήρξε ρητή συναίνεση.
- Ζήτησε γραπτή απάντηση.
3. Εξωδικαστική προσφυγή
Αν τα παραπάνω δεν λειτουργήσουν μπορείς να απευθυνθείς.
Τράπεζα της Ελλάδος (Τμήμα Εποπτείας Πιστωτικού Συστήματος)
Οι διαδικασίες είναι δωρεάν και γίνονται ηλεκτρονικά.
Το θέμα έχει δύο πλευρές από τη μία πλευρά, οι τράπεζες επιχειρούν να "τυποποιήσουν" υπηρεσίες και κόστη σε πακέτα από την άλλη, η ευρεία πρακτική του "opt-out" εγείρει ηθικά, νομικά και πολιτικά ζητήματα. Δεν φτάνει που τους δίνουμε τα λεφτά μας και τα χρησιμοποιούν όπως θέλουν και με την δική μας συγκατάθεση να τα λέμε και αυτά, έρχονται τώρα και αντί να θεωρούνται αυτά τα "προνόμια" αυτονόητα μας τα χρεώνουν σας προνομιακές υπηρεσίες.
Οι επόμενοι μήνες θα δείξουν αν οι επιθετικές μεταβάσεις θα περιοριστούν μέσω νομοθετικών-εποπτικών παρεμβάσεων ή αν θα καθιερωθούν ως νέα τραπεζική πρακτική με απτά δημοσιονομικά αποτελέσματα για εκατοντάδες χιλιάδες μικροκαταθέτες. Αλλά να θυμάστε πάντα ότι θα υπάρχουν άλλες τράπεζες.
{alertInfo}Ακολουθήσετε το Tech News in Greek στο Facebook, X , Instagram και στο Google News για να μαθαίνετε άμεσα όλα τα νέα.
